Hàng không Việt Nam đối mặt áp lực chi phí các-bon khi tham gia CORSIA từ năm 2026

Ngành hàng không Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi xanh với nhiều thách thức mới khi chính thức tham gia giai đoạn tự nguyện của chương trình CORSIA từ năm 2026.

Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn tạo ra áp lực tài chính lớn đối với các hãng hàng không trong bối cảnh chi phí tín chỉ các-bon ngày càng tăng và nguồn cung tín chỉ đạt chuẩn quốc tế vẫn còn hạn chế.

CORSIA tạo áp lực chi phí mới cho ngành hàng không

CORSIA là chương trình bù đắp và giảm thiểu các-bon cho hàng không quốc tế do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) triển khai nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong ngành aviation toàn cầu.

Theo cơ chế này, các hãng hàng không thuộc các quốc gia tham gia phải bù đắp lượng phát thải CO₂ vượt mức cơ sở của năm 2019 thông qua:

• Mua tín chỉ các-bon
• Sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF)
• Áp dụng các giải pháp giảm phát thải

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, cho biết việc áp dụng CORSIA sẽ làm phát sinh thêm chi phí đáng kể.

Trong năm đầu tiên thực hiện nghĩa vụ tuân thủ, Vietnam Airlines dự kiến phải bù trừ từ 312.000 đến hơn 420.000 đơn vị phát thải đủ điều kiện và con số này có thể tiếp tục gia tăng trong các năm tiếp theo.

Giá vé máy bay có thể chịu tác động

Một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay là cách các hãng hàng không xử lý chi phí các-bon trong hoạt động kinh doanh.

Nếu doanh nghiệp tự hấp thụ toàn bộ chi phí:

• Lợi nhuận sẽ bị thu hẹp
• Áp lực tài chính gia tăng

Trong khi đó, nếu một phần chi phí được cộng vào giá vé máy bay, hành khách sẽ là nhóm chịu tác động trực tiếp, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đi lại vẫn nhạy cảm với biến động giá.

Áp lực này xuất hiện cùng lúc với việc ngành hàng không toàn cầu đang chịu ảnh hưởng mạnh từ giá nhiên liệu quốc tế leo thang.

Thị trường tín chỉ các-bon còn nhiều hạn chế

Theo giới chuyên gia, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn cung và giá tín chỉ các-bon đạt chuẩn CORSIA.

Hiện thị trường tín chỉ đủ điều kiện tham gia chương trình của ICAO vẫn đang trong giai đoạn hình thành, trong khi khung pháp lý tại nhiều quốc gia chưa đồng bộ.

Trên toàn cầu, dù đã có nhiều dự án tín chỉ các-bon được triển khai, số lượng tín chỉ đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn CORSIA vẫn rất hạn chế.

Hiện chỉ có 6 loại tín chỉ được ICAO công nhận và thực tế mới chỉ có khoảng 3 dự án đủ điều kiện giao dịch trong khuôn khổ chương trình này.

Điều này khiến các hãng hàng không đối mặt với:

• Rủi ro thiếu hụt nguồn cung tín chỉ
• Biến động giá mạnh
• Khó dự báo chi phí dài hạn
• Áp lực tỷ giá ngoại tệ

Doanh nghiệp phải đầu tư thêm hệ thống kiểm kê phát thải

Ngoài chi phí mua tín chỉ các-bon, các hãng hàng không còn phải đầu tư vào hệ thống:

• Kiểm kê phát thải
• Đo lường dữ liệu phát thải
• Báo cáo và thẩm tra phát thải

Đây là các khoản chi phí trước đây chưa được tính đầy đủ trong hoạt động khai thác hàng không.

Theo ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, trong giai đoạn 2026–2030, việc thực hiện CORSIA sẽ khiến các hãng phát sinh thêm nhiều chi phí tuân thủ mới.

Bao gồm:

• Chi phí mua đơn vị phát thải
• Chi phí thẩm tra dữ liệu
• Chi phí quản lý báo cáo phát thải
• Chi phí sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF)

SAF là giải pháp xanh nhưng chi phí rất cao

Hiện Vietnam Airlines đang nghiên cứu và từng bước triển khai sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) nhằm giảm phát thải carbon.

Theo các chuyên gia, SAF có thể giúp giảm tới 80% lượng phát thải CO₂ trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu so với nhiên liệu truyền thống Jet A1.

Tuy nhiên, giá thành SAF hiện cao gấp khoảng 4 lần nhiên liệu hàng không thông thường.

Vietnam Airlines cho biết chỉ với tỷ lệ pha trộn SAF khoảng 2%, chi phí nhiên liệu xanh đã chiếm tới khoảng 7% trong tổng cơ cấu giá nhiên liệu của hãng.

Nguồn cung SAF toàn cầu vẫn khan hiếm

Một thách thức khác là nguồn cung SAF trên thị trường quốc tế hiện vẫn còn hạn chế và phân bổ không đồng đều.

Ngay tại Châu Âu, nhiều sân bay vẫn chưa có khả năng tra nạp nhiên liệu SAF cho máy bay.

Tại khu vực châu Á, Vietnam Airlines đã bắt đầu sử dụng SAF cho đường bay từ Bali về Việt Nam nhưng tỷ lệ còn khá thấp, khoảng 0,26%.

Trong nước, việc nghiên cứu và sản xuất SAF mới chỉ bắt đầu được triển khai từ năm 2025 với quy mô thử nghiệm trên các chuyến bay ngắn và tỷ lệ pha trộn khoảng 5%.

Chuyển đổi xanh là xu hướng bắt buộc của aviation toàn cầu

Giới chuyên gia nhận định việc tham gia CORSIA là bước đi tất yếu để ngành hàng không Việt Nam hội nhập với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu.

Tuy nhiên, để giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp aviation, Việt Nam cần:

• Hoàn thiện thị trường tín chỉ các-bon
• Đẩy mạnh phát triển SAF trong nước
• Xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi xanh
• Tăng cường hợp tác quốc tế về công nghệ và tài chính

Trong dài hạn, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu môi trường mà còn trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng của ngành hàng không quốc tế trong giai đoạn mới.