AI bước vào buồng lái: Ngành hàng không thế giới đón làn sóng tự động hóa mới

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước thay đổi ngành hàng không toàn cầu khi nhiều công ty công nghệ bắt đầu thử nghiệm hệ thống AI hỗ trợ điều khiển máy bay. Những chuyến bay thử nghiệm gần đây cho thấy AI không chỉ hỗ trợ phi công mà còn có khả năng xử lý nhiều thao tác phức tạp trong quá trình vận hành chuyến bay.

Sự phát triển này mở ra kỳ vọng lớn về việc nâng cao an toàn bay, tối ưu khai thác và giải quyết tình trạng thiếu hụt phi công đang diễn ra trên toàn cầu.

AI lần đầu tự điều khiển máy bay trong chuyến bay thử nghiệm

Mới đây, công ty công nghệ hàng không Merlin Labs đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm tại bang Rhode Island (Mỹ) với hệ thống AI mang tên “Merlin Pilot”. Trong chuyến bay này, AI đã tự điều khiển máy bay Cessna Caravan từ lúc cất cánh đến khi hạ cánh dưới sự giám sát của phi công.

Khác với chế độ lái tự động truyền thống chỉ hỗ trợ giữ độ cao hoặc hướng bay, hệ thống AI mới có thể xử lý nhiều nhiệm vụ phức tạp hơn nhờ công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên.

AI có khả năng:

• Nghe và hiểu chỉ dẫn từ kiểm soát không lưu
• Phản hồi bằng giọng nói qua radio
• Tự điều chỉnh hướng bay theo yêu cầu
• Hỗ trợ xử lý tình huống trong quá trình khai thác

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình ứng dụng AI vào lĩnh vực hàng không thương mại.

Ngành hàng không đối mặt tình trạng thiếu hụt phi công

Một trong những nguyên nhân thúc đẩy quá trình tự động hóa là nhu cầu nhân lực ngành hàng không đang tăng mạnh trên toàn cầu.

Theo dự báo của Boeing, thế giới sẽ cần hơn 600.000 phi công mới trong vòng 20 năm tới để đáp ứng tốc độ tăng trưởng của thị trường hàng không. Trong khi đó, nhiều hãng bay đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân sự.

Bên cạnh thiếu hụt phi công, hệ thống kiểm soát không lưu tại nhiều quốc gia cũng đang chịu áp lực lớn do lưu lượng chuyến bay tăng nhanh. Các vụ việc liên quan đến cận va chạm và quá tải điều hành bay khiến ngành hàng không phải tìm kiếm thêm các giải pháp công nghệ hỗ trợ vận hành an toàn hơn.

AI được kỳ vọng nâng cao an toàn bay

Theo đại diện Merlin Labs, khoảng 80% tai nạn hàng không hiện nay vẫn liên quan đến lỗi con người. Vì vậy, việc ứng dụng AI hỗ trợ phi công có thể giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao độ an toàn trong khai thác.

Hệ thống AI có khả năng phân tích dữ liệu nhanh, phản ứng chính xác và hỗ trợ xử lý tình huống trong thời gian ngắn. Điều này giúp giảm áp lực cho phi công cũng như tăng hiệu quả điều hành chuyến bay.

Chính phủ Mỹ cũng bắt đầu dành sự quan tâm lớn hơn đến công nghệ AI trong lĩnh vực hàng không. Bộ Giao thông Mỹ cho rằng AI có thể hỗ trợ kiểm soát viên không lưu và tối ưu vận hành không phận mà không thay thế hoàn toàn con người.

Phi công vẫn giữ vai trò trung tâm trong buồng lái

Dù công nghệ AI đang phát triển nhanh chóng, giới chuyên môn cho rằng việc thay thế hoàn toàn phi công trên máy bay thương mại vẫn còn là câu chuyện của tương lai xa.

Hiện nay, máy bay thương mại đã sử dụng nhiều công nghệ tự động hóa hiện đại, tuy nhiên con người vẫn đóng vai trò quyết định trong các tình huống quan trọng.

Hiệp hội Phi công Hàng không Mỹ và Canada nhấn mạnh rằng AI nên đóng vai trò hỗ trợ thay vì thay thế phi công. Theo tổ chức này, yếu tố quan trọng nhất bảo đảm an toàn chuyến bay vẫn là đội ngũ phi công được đào tạo chuyên sâu và có kinh nghiệm thực tế.

Merlin Labs cũng khẳng định mục tiêu hiện tại không phải loại bỏ phi công khỏi buồng lái mà là xây dựng hệ thống AI hỗ trợ vận hành an toàn và hiệu quả hơn.

Tương lai của AI trong ngành hàng không

Trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu bước vào giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ, AI được xem là một trong những công nghệ trọng điểm có thể thay đổi cách vận hành của toàn ngành.

Ngoài hỗ trợ điều khiển máy bay, AI còn đang được ứng dụng trong:

• Điều phối khai thác bay
• Quản lý lịch trình
• Dự báo bảo dưỡng tàu bay
• Kiểm soát an ninh
• Logistics hàng không
• Tối ưu nhiên liệu và hành trình bay

Sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và công nghệ tự động hóa hứa hẹn sẽ giúp ngành hàng không nâng cao hiệu quả vận hành, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm hành khách trong tương lai.

Tuy nhiên, để AI được triển khai rộng rãi trong buồng lái, các cơ quan quản lý hàng không vẫn cần thêm thời gian để kiểm định độ an toàn, hoàn thiện quy trình cấp phép và xây dựng hành lang pháp lý phù hợp với sự phát triển của công nghệ mới.

Xem thêm:

Vận tải hàng không từ Taguig về Hà Nội

Booking tải hàng không từ Hà Nội đi Hà Lan