Xung đột Trung Đông gây nhiều hệ lụy khó lường cho kinh tế và hàng không toàn cầu

Xung đột kéo dài tại Trung Đông đang tạo ra những tác động sâu rộng đối với kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các lĩnh vực hàng không, du lịch, năng lượng và lao động. Việc căng thẳng leo thang tại khu vực “rốn dầu” của thế giới đã khiến giá nhiên liệu tăng mạnh, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn và làm gia tăng nguy cơ lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn ở châu Á và châu Âu.

Các chuyên gia nhận định, ngay cả khi xung đột sớm chấm dứt, những tác động tiêu cực đối với kinh tế thế giới vẫn có thể kéo dài trong nhiều năm tới.

Eo biển Hormuz gián đoạn khiến giá năng lượng tăng mạnh

Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến kinh tế toàn cầu chịu áp lực là tình trạng gián đoạn vận tải qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch của thế giới.

Việc lưu thông qua khu vực này bị ảnh hưởng đã khiến:

• Giá dầu tăng mạnh
• Chi phí nhiên liệu leo thang
• Lạm phát gia tăng
• Chi phí vận tải toàn cầu tăng cao

Không chỉ ngành năng lượng, nhiều lĩnh vực phụ thuộc vào logistics quốc tế như hàng không, vận tải biển và sản xuất công nghiệp cũng chịu tác động trực tiếp.

Ngành hàng không toàn cầu chịu áp lực lớn vì giá nhiên liệu

Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh đang đẩy nhiều hãng hàng không vào tình trạng khó khăn. Nhiên liệu vốn là khoản chi phí lớn nhất trong hoạt động khai thác của các hãng bay, và khi giá dầu tăng đột biến, chi phí vận hành bị đội lên rất nhanh.

Hãng hàng không giá rẻ EasyJet của Anh ghi nhận khoản lỗ hơn 500 triệu USD trong nửa đầu năm 2026 do:

• Giá nhiên liệu tăng cao
• Nhu cầu đi lại suy yếu
• Áp lực chi phí vận hành

Trong khi đó, tập đoàn sản xuất máy bay Airbus cũng phải triển khai các biện pháp cắt giảm chi tiêu, bao gồm hạn chế công tác, hội nghị và chi phí thuê ngoài để ứng phó với tình hình thị trường.

Nhiều chuyên gia cho rằng ngành hàng không thế giới đang phải đối mặt với giai đoạn áp lực lớn nhất kể từ sau đại dịch COVID-19.

Kinh tế châu Âu đối mặt nguy cơ tăng trưởng chậm và lạm phát cao

Tại châu Âu, giá năng lượng tăng đang làm suy yếu đà phục hồi kinh tế.

Ủy ban châu Âu (EC) đã hạ dự báo tăng trưởng của Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) năm 2026 xuống còn 0,9%, thấp hơn đáng kể so với dự báo trước đó.

Trong khi đó, lạm phát tại khu vực này được dự báo tăng lên khoảng 3%, vượt xa mục tiêu kiểm soát của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Các chuyên gia cảnh báo châu Âu đang đối mặt với nguy cơ “khủng hoảng kép”:

• Tăng trưởng kinh tế chậm lại
• Lạm phát tiếp tục tăng cao

Điều này khiến chi phí vay nợ chính phủ tại nhiều quốc gia tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu dài hạn của Mỹ, Nhật Bản và Anh đều tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm qua.

Thị trường lao động toàn cầu chịu tác động tiêu cực

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, thu nhập thực tế của người lao động toàn cầu có thể giảm khoảng 3.000 tỷ USD vào năm 2027.

ILO dự báo:

• Thời gian làm việc toàn cầu sẽ giảm mạnh
• Hàng chục triệu việc làm toàn thời gian có nguy cơ biến mất
• Tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu tiếp tục tăng

Ngoài ra, dòng kiều hối từ lao động tại khu vực vùng Vịnh cũng đang suy giảm do nhu cầu tuyển dụng trong các ngành:

• Xây dựng
• Khách sạn
• Nhà hàng
• Vận tải

giảm mạnh vì tác động của xung đột và khủng hoảng năng lượng.

Du lịch quốc tế suy yếu vì bất ổn Trung Đông

Ngành du lịch toàn cầu cũng đang chịu tác động tiêu cực từ tình hình bất ổn tại Trung Đông.

Tại Nhật Bản, lượng khách quốc tế đã giảm hơn 5% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, lượng khách từ Trung Đông giảm hơn 20%, phản ánh tâm lý thận trọng của du khách trước các rủi ro địa chính trị.

Chi phí đi lại tăng cao do giá vé máy bay leo thang cũng khiến nhu cầu du lịch quốc tế chững lại tại nhiều thị trường.

Nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu

Không chỉ năng lượng, giá lương thực toàn cầu cũng đứng trước nguy cơ tăng mạnh.

Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo việc gián đoạn vận tải qua Eo biển Hormuz có thể dẫn tới:

• Thiếu hụt phân bón
• Tăng chi phí sản xuất nông nghiệp
• Giảm năng suất cây trồng
• Giá thực phẩm leo thang

FAO nhận định thế giới có thể đối mặt với nguy cơ khủng hoảng lương thực trong vòng 6-12 tháng tới nếu tình hình xung đột tiếp tục kéo dài.

Kinh tế toàn cầu đứng trước nhiều rủi ro kéo dài

Các chuyên gia cho rằng xung đột tại Trung Đông hiện không chỉ là vấn đề khu vực mà đã trở thành rủi ro lớn đối với toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Những tác động từ:

• Giá năng lượng tăng
• Gián đoạn logistics
• Chi phí vận tải leo thang
• Lạm phát toàn cầu
• Suy giảm tiêu dùng

đang tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, thương mại và vận tải quốc tế.

Trong bối cảnh đó, giới phân tích nhận định giải pháp bền vững duy nhất là thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao, hòa giải và ổn định an ninh khu vực nhằm hạn chế thêm các cú sốc đối với kinh tế toàn cầu và chuỗi cung ứng quốc tế.