Khủng hoảng nhiên liệu bay từ Trung Đông khiến ngành hàng không toàn cầu lao đao

Xung đột leo thang tại Trung Đông cùng nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz đang đẩy ngành hàng không thế giới vào một cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh, nguồn cung bị gián đoạn và hàng loạt hãng hàng không buộc phải cắt giảm chuyến bay ngay trước cao điểm du lịch hè toàn cầu.

Theo nhiều chuyên gia năng lượng, nếu tình trạng căng thẳng tại khu vực Vùng Vịnh tiếp tục kéo dài, ngành hàng không quốc tế có thể phải đối mặt với làn sóng tăng giá vé, hủy chuyến và thiếu hụt nhiên liệu diện rộng trong thời gian tới.

Eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn của ngành hàng không toàn cầu

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khu vực Vùng Vịnh hiện là nguồn cung nhiên liệu máy bay lớn nhất thế giới.

Riêng thị trường châu Âu phụ thuộc khoảng 20% lượng nhiên liệu hàng không nhập khẩu từ Trung Đông. Trong khi đó, các trung tâm lọc dầu lớn tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ cũng phụ thuộc lớn vào dầu thô từ khu vực này.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng căng thẳng nghiêm trọng. Không chỉ dầu thô, nguồn cung nhiên liệu máy bay Jet A-1 cũng sụt giảm mạnh.

Dữ liệu từ công ty phân tích năng lượng Kpler cho thấy xuất khẩu nhiên liệu máy bay toàn cầu trong tháng 4 giảm khoảng 30%, xuống còn 1,3 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với mức 1,9 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm trước.

Khối lượng nhiên liệu máy bay được vận chuyển bằng tàu chở dầu trong tuần gần nhất cũng giảm tới 50%.

Giá nhiên liệu bay tăng mạnh, các hãng hàng không đồng loạt cắt giảm chuyến bay

Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế IATA cho biết giá nhiên liệu máy bay tại châu Âu hiện đã lên tới khoảng 187 USD/thùng — mức cao nhất kể từ năm 2022.

Chi phí nhiên liệu vốn chiếm khoảng 25-30% tổng chi phí vận hành của một hãng hàng không. Vì vậy, đợt tăng giá lần này đang tạo áp lực rất lớn lên lợi nhuận của các hãng bay toàn cầu.

Nhiều hãng hàng không lớn đã buộc phải cắt giảm hoạt động khai thác để giảm thiểu chi phí:

• Lufthansa thông báo cắt khoảng 20.000 chuyến bay đường ngắn đến hết tháng 10.
• Air France-KLM dự kiến áp dụng phụ phí nhiên liệu đối với các chuyến bay đường dài.
• EasyJet và Ryanair cảnh báo giá vé mùa hè sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Theo dữ liệu từ Cirium, các hãng hàng không toàn cầu đã loại bỏ khoảng 2 triệu ghế khỏi lịch khai thác trong tháng 5, tương đương khoảng 13.000 chuyến bay bị hủy hoặc cắt giảm.

Nhiều hãng cũng chuyển sang khai thác máy bay nhỏ hơn nhằm tiết kiệm nhiên liệu.

Hàng không châu Âu đối mặt nguy cơ thiếu nhiên liệu diện rộng

Hội đồng Sân bay Quốc tế châu Âu đã gửi cảnh báo tới Liên minh châu Âu (EU) về nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không mang tính hệ thống nếu eo biển Hormuz không sớm hoạt động ổn định trở lại.

Tại Đức, Hiệp hội Các sân bay Đức (ADV) cho biết khoảng 20 triệu hành khách có thể bị ảnh hưởng nếu làn sóng cắt giảm chuyến bay tiếp tục lan rộng.

Các tuyến du lịch thứ cấp và hãng hàng không giá rẻ được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề nhất do biên lợi nhuận thấp và khả năng dự trữ nhiên liệu hạn chế.

Ngành hàng không Mỹ cũng chịu áp lực lớn

Không chỉ châu Âu, các hãng hàng không tại Mỹ cũng đang đối mặt chi phí nhiên liệu tăng đột biến.

Theo Bộ Giao thông Vận tải Mỹ, các hãng hàng không nước này đã chi hơn 5 tỷ USD cho nhiên liệu chỉ riêng trong tháng 3, tăng 56% so với tháng trước đó.

Giá nhiên liệu trung bình tại Mỹ hiện đã vượt 3,1 USD/gallon.

Cú sốc chi phí nhiên liệu đã khiến Spirit Airlines chính thức ngừng hoạt động sau nhiều nỗ lực tái cơ cấu tài chính.

Ngay cả những hãng lớn như American Airlines và United Airlines cũng cảnh báo lợi nhuận có thể suy giảm mạnh nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo ở mức cao trong thời gian dài.

EU tìm giải pháp khẩn cấp cho nguồn cung nhiên liệu bay

Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu Jet A-1, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) cho biết nhiên liệu Jet A của Mỹ có thể được sử dụng tại châu Âu nếu đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết.

Ủy ban châu Âu cũng đã triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp như:

• Nới lỏng quy định tiếp nhiên liệu
• Linh hoạt phân bổ slot sân bay
• Cho phép hãng bay chủ động điều chỉnh lịch khai thác nhằm tiết kiệm nhiên liệu

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây chỉ là giải pháp ngắn hạn trong bối cảnh lượng dự trữ nhiên liệu thương mại toàn cầu đang giảm nhanh.

Ngành hàng không buộc phải tăng tốc phát triển nhiên liệu bền vững

Cuộc khủng hoảng hiện nay tiếp tục cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của ngành hàng không toàn cầu vào nhiên liệu hóa thạch và các tuyến vận tải năng lượng chiến lược.

Trong dài hạn, nhiều quốc gia được cho là sẽ đẩy mạnh đầu tư vào nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ truyền thống.

Tuy nhiên, trong ngắn hạn, hành khách toàn cầu nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với:

• Giá vé máy bay tăng cao
• Nguy cơ hủy chuyến lớn hơn
• Tình trạng chậm chuyến kéo dài
• Giảm tần suất khai thác trên nhiều tuyến bay quốc tế

Nếu tình hình tại Trung Đông chưa sớm hạ nhiệt, cuộc khủng hoảng nhiên liệu hiện tại có thể tiếp tục tạo ra làn sóng biến động mạnh đối với ngành hàng không và du lịch toàn cầu trong suốt mùa hè năm nay.

Xem thêm:

Vận tải hàng không từ Taguig về Hà Nội

Booking tải hàng không từ Hà Nội đi Hà Lan