Ngành hàng không toàn cầu chậm chuyển đổi sang nhiên liệu sạch do chi phí cao và nguồn cung hạn chế

Ngành hàng không thế giới đang đối mặt với thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch, khi chi phí cao và sản lượng hạn chế của nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel – SAF) tiếp tục cản trở việc triển khai trên diện rộng. Đây là nhận định được Tổng Giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), ông Willie Walsh, đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh Hàng không Changi diễn ra tại Singapore ngày 2/2/2026.

SAF – giải pháp then chốt nhưng chưa thể bứt phá

Theo ông Willie Walsh, SAF hiện được xem là công cụ quan trọng nhất giúp ngành hàng không cắt giảm lượng khí thải CO₂, qua đó tiến gần hơn tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Tuy nhiên, thực tế triển khai lại cho thấy tốc độ chuyển đổi đang chậm hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.

IATA cho biết, sản lượng SAF toàn cầu dự kiến chỉ đạt khoảng 1,9 triệu tấn trong năm 2025, tương đương 0,6% tổng mức tiêu thụ nhiên liệu máy bay trên toàn thế giới. Con số này thậm chí còn thấp hơn so với các dự báo trước đó, cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn cung.

Mặc dù SAF có thể được sản xuất từ nhiều nguồn tái tạo như dầu ăn đã qua sử dụng, rác thải sinh học hoặc vi tảo, nhưng quy mô sản xuất hiện nay vẫn còn nhỏ lẻ, chi phí cao và phụ thuộc lớn vào chính sách hỗ trợ của các chính phủ.

Quy định bắt buộc làm gia tăng chi phí cho các hãng hàng không

Một trong những vấn đề gây tranh cãi hiện nay là các quy định bắt buộc sử dụng SAF tại một số thị trường lớn. Theo ông Walsh, việc áp đặt tỷ lệ SAF bắt buộc trong hỗn hợp nhiên liệu đã vô tình đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh, đồng thời làm giảm động lực tự nguyện tham gia của các hãng hàng không.

Liên minh châu Âu (EU) là khu vực đi đầu trong việc áp dụng các yêu cầu pháp lý liên quan đến SAF. Cụ thể, từ năm 2026, các hãng hàng không khai thác tại EU phải sử dụng tối thiểu 2% SAF trong nhiên liệu bay. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 6% vào năm 2030, 20% vào năm 2035 và dự kiến đạt mức 70% vào năm 2050.

IATA cảnh báo rằng, giá SAF hiện nay đã cao gấp hơn 2 lần so với nhiên liệu phản lực truyền thống. Tại các thị trường áp dụng quy định bắt buộc, mức chênh lệch này thậm chí có thể tăng lên gấp 4 lần, gây áp lực lớn lên chi phí khai thác của các hãng hàng không và có nguy cơ làm tăng giá vé máy bay.

Singapore thử nghiệm mô hình mua SAF tự nguyện

Trong bối cảnh đó, Singapore đang tìm kiếm những giải pháp linh hoạt hơn nhằm thúc đẩy việc sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững. Ngày 2/2, Cơ quan Hàng không Dân dụng Singapore (CAAS) đã ký thỏa thuận với 9 đối tác, bao gồm Google, tập đoàn đầu tư nhà nước Temasek và Singapore Airlines, để triển khai một chương trình thử nghiệm mua SAF theo hình thức tự nguyện.

Theo mô hình này, SAF sẽ được mua thông qua một đơn vị mua sắm tập trung do cơ quan quản lý thành lập, giúp các doanh nghiệp chia sẻ chi phí và giảm rủi ro trong giai đoạn đầu triển khai. Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề cho việc mở rộng sử dụng nhiên liệu hàng không xanh tại Singapore trong tương lai.

Singapore áp dụng tỷ lệ SAF bắt buộc từ năm 2026

Song song với các sáng kiến tự nguyện, Singapore cũng đang từng bước đưa ra yêu cầu bắt buộc. Từ ngày 1/10/2026, tất cả các chuyến bay khởi hành từ Singapore sẽ phải sử dụng tối thiểu 1% SAF trong hỗn hợp nhiên liệu. Để tài trợ cho việc này, một khoản phí bổ sung sẽ được áp dụng, điều này có thể khiến giá vé máy bay tăng trong ngắn hạn.

Chính phủ Singapore cho biết, tỷ lệ SAF sẽ tiếp tục được nâng lên mức từ 3% đến 5% vào năm 2030, phù hợp với các mục tiêu dài hạn do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) đề ra.

Bài toán cân bằng giữa môi trường và chi phí

Những diễn biến trên cho thấy ngành hàng không toàn cầu đang đứng trước bài toán khó: vừa phải đáp ứng các cam kết về giảm phát thải, vừa phải kiểm soát chi phí để duy trì khả năng cạnh tranh và phục hồi sau đại dịch.

IATA nhấn mạnh rằng, để SAF thực sự trở thành giải pháp chủ đạo, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa chính phủ, nhà sản xuất nhiên liệu và các hãng hàng không. Trong đó, các chính sách hỗ trợ đầu tư, ưu đãi thuế và mở rộng quy mô sản xuất được xem là yếu tố then chốt giúp giảm giá thành SAF trong dài hạn.

Trong bối cảnh áp lực môi trường ngày càng gia tăng, quá trình chuyển đổi xanh của ngành hàng không là xu thế không thể đảo ngược. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra bền vững và hiệu quả, việc xây dựng lộ trình phù hợp, cân bằng giữa mục tiêu môi trường và khả năng tài chính của doanh nghiệp, vẫn là thách thức lớn đối với toàn ngành.

Xem thêm:

Vận tải hàng không từ Taguig về Hà Nội

Booking tải hàng không từ Hà Nội đi Hà Lan