Nội Dung
Căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đang tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng hàng không nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Trên bản đồ trực tuyến của Flightradar24, khu vực từng được xem là “ngã tư hàng không” giữa Á – Âu nay xuất hiện những khoảng trống mênh mông, phản ánh tình trạng đóng cửa không phận và hủy chuyến trên diện rộng.
Diễn biến này không chỉ thu hút sự quan tâm của cộng đồng hàng không mà còn khiến hàng triệu người dùng toàn cầu đổ dồn theo dõi các chuyến bay liên quan đến Trung Đông trong thời gian thực.
Sau các đợt tấn công và phản công bằng tên lửa giữa Iran, Israel và Mỹ, nhiều quốc gia trong khu vực đã buộc phải đóng cửa hoàn toàn hoặc hạn chế nghiêm ngặt không phận.
Các vùng trời của Iran, Iraq, Jordan và một phần United Arab Emirates trở nên gần như trống rỗng trên màn hình radar. Điều này hoàn toàn trái ngược với hình ảnh trước đó, khi bầu trời khu vực Vịnh Ba Tư và xung quanh sân bay Dubai luôn dày đặc máy bay qua lại.
Trung Đông vốn là tuyến trung chuyển chiến lược, kết nối châu Á, châu Âu và châu Phi. Việc đóng cửa không phận đồng loạt đã khiến mạng lưới bay toàn cầu bị xáo trộn nghiêm trọng, buộc nhiều hãng hàng không phải đổi hướng, kéo dài thời gian hành trình thêm nhiều giờ.
Theo ghi nhận, danh sách “Những chuyến bay được theo dõi nhiều nhất” trên Flightradar24 hiện bị chiếm lĩnh bởi các hành trình đi và đến Trung Đông.
Đáng chú ý có các chuyến bay mang số hiệu như UAE17D từ Dubai đi Manchester, UAE805D từ Dubai đi Jeddah hay UAE506D từ Dubai đi Mumbai. Những lộ trình hướng về các đô thị huyết mạch của khu vực đang thu hút lượng theo dõi tăng đột biến do lo ngại về an toàn và khả năng gián đoạn.
Các hành trình đến thủ đô Abu Dhabi, bao gồm chuyến ETD3AG từ Paris, cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt. Việc theo dõi sát sao từng chuyển động của các chuyến bay phản ánh tâm lý bất an lan rộng trong cộng đồng quốc tế trước tình hình xung đột khó lường.
Trong bối cảnh không phận bị siết chặt, một số chuyến bay đặc biệt vẫn được phép cất cánh theo các hành lang an toàn hạn chế.
Hãng Etihad Airways đã khai thác các chuyến bay sơ tán như EY843 từ Abu Dhabi đi Moscow và EY294 đi Karachi. Đây là những chuyến bay hiếm hoi được triển khai nhằm đưa công dân và nhân viên ngoại giao rời khỏi khu vực nguy hiểm.
Những hành trình này trở thành tâm điểm theo dõi trên toàn cầu, khi mỗi thay đổi về đường bay đều có thể phản ánh tình hình thực địa.
Một trong những tình huống gây chú ý nhất là việc các chuyến bay đường dài từ Nam Mỹ đến Trung Đông phải quay đầu giữa hành trình.
Các chuyến bay của Emirates và Qatar Airways khởi hành từ Sao Paulo đi Dubai (EK262) hoặc Doha (QR780) đã thực hiện gần một nửa quãng đường, tương đương 6.000–7.000 km, trước khi nhận lệnh đóng cửa không phận vùng Vịnh.
Thay vì tiếp tục, các máy bay buộc phải thực hiện cú U-turn giữa đại dương để quay trở lại Brazil. Điều này đồng nghĩa hành khách phải ngồi gần 15 tiếng trên máy bay chỉ để trở về điểm xuất phát, gây tổn thất kinh tế lên tới hàng triệu USD do chi phí nhiên liệu, khai thác và bồi thường.
Việc quay đầu giữa hành trình dài như vậy là quyết định hiếm gặp, chỉ xảy ra khi rủi ro an ninh vượt ngưỡng cho phép.
Căng thẳng leo thang đạt đỉnh điểm khi sân bay Dubai bị tấn công hôm 1/3, khiến tình hình hàng không khu vực rơi vào trạng thái “đứng tim”.
Chỉ trong vòng ba ngày, hơn 9.500 chuyến bay đã bị hủy tại các trung tâm hàng không lớn như Dubai và sân bay quốc tế Hamad tại Doha. Việc xóa sổ hàng nghìn chuyến bay khỏi lịch trình đã tạo ra hiệu ứng domino, ảnh hưởng dây chuyền đến các sân bay tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ.
Dubai và Doha vốn là hai trung tâm trung chuyển lớn bậc nhất thế giới. Khi hai điểm nút này bị gián đoạn, toàn bộ mạng lưới bay liên lục địa buộc phải tái cấu trúc trong thời gian ngắn.
Trong điều kiện không phận bị phong tỏa, các hãng hàng không phải điều chỉnh đường bay vòng qua lãnh thổ Turkey hoặc Egypt để tránh khu vực xung đột.
Việc bay vòng khiến thời gian hành trình kéo dài thêm từ 2 đến 4 tiếng, làm tăng đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu và gây áp lực lên tổ bay. Các quy định nghiêm ngặt về thời gian làm việc của phi hành đoàn có thể khiến nhiều chuyến bay phải bổ sung tổ bay dự phòng hoặc dừng kỹ thuật giữa chặng.
Chi phí vận hành vì thế tiếp tục gia tăng trong bối cảnh giá dầu đang leo thang do bất ổn địa chính trị.
Khoảng trống mênh mông trên bầu trời Trung Đông không chỉ là hình ảnh trực quan trên màn hình radar, mà còn là biểu tượng cho một giai đoạn bất ổn mới của ngành hàng không thế giới.
Sau khi phục hồi mạnh mẽ hậu Covid-19, các hãng bay một lần nữa phải đối diện với thách thức từ xung đột quân sự và rủi ro địa chính trị. Tác động không chỉ dừng ở việc hủy chuyến hay đổi hướng bay, mà còn lan sang giá nhiên liệu, chi phí bảo hiểm, tâm lý hành khách và thị trường tài chính.
Trong ngắn hạn, diễn biến thực địa tại Trung Đông sẽ tiếp tục quyết định mức độ gián đoạn của mạng lưới bay toàn cầu. Trong dài hạn, các hãng hàng không buộc phải tăng cường chiến lược quản trị rủi ro và đa dạng hóa đường bay để giảm phụ thuộc vào các điểm trung chuyển dễ tổn thương.
Nội Bài Express sẽ tiếp tục cập nhật tình hình hàng không quốc tế và những tác động mới nhất từ căng thẳng Trung Đông đến hoạt động khai thác toàn cầu.
Xem thêm: