Nội Dung
Ngành hàng không Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự tham gia ngày càng sâu rộng của khu vực doanh nghiệp tư nhân. Không chỉ thể hiện qua tốc độ tăng trưởng vận tải hành khách và hàng hóa, sức hấp dẫn của ngành còn được phản ánh rõ nét qua làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng, dịch vụ và vận tải hàng không trong những năm gần đây.
Theo dự báo, năm 2026 sẽ là năm mang tính bản lề đối với ngành hàng không Việt Nam khi nhiều yếu tố vĩ mô và nội tại đồng thời phát huy tác động. Ông Hồ Minh Tấn, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đã được Quốc hội thông qua sẽ tạo động lực quan trọng cho toàn bộ nền kinh tế, trong đó hàng không là lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp nhờ vai trò kết nối và thúc đẩy giao thương, du lịch.
Về chính sách, Luật Hàng không dân dụng mới chính thức có hiệu lực từ năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, mở rộng dư địa cho khu vực tư nhân tham gia đầu tư, khai thác và phát triển hạ tầng hàng không. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.
Song song với đó, hạ tầng hàng không tiếp tục đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Các dự án chiến lược như Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Phú Quốc, mở rộng Nội Bài và Tân Sơn Nhất, đang góp phần hình thành mạng lưới sân bay đồng bộ và hiện đại hơn trên phạm vi cả nước.
Cục Hàng không Việt Nam xây dựng kế hoạch năm 2026 với mục tiêu vận chuyển khoảng 95 triệu lượt hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa, tương ứng mức tăng lần lượt 13% và 15% so với năm 2025. Trong khi đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) dự báo tổng lượng khách thông qua các cảng hàng không, sân bay có thể đạt 125 triệu lượt, bao gồm 50 triệu lượt khách quốc tế và 75 triệu lượt khách nội địa.
Những con số này cho thấy ngành hàng không Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phục hồi sau đại dịch, chuyển sang chu kỳ tăng trưởng mới với tầm nhìn dài hạn và quy mô lớn hơn.
Sự gia tăng hiện diện của doanh nghiệp tư nhân là điểm nhấn nổi bật của thị trường hàng không Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Một trong những thương vụ đáng chú ý là việc Tập đoàn Masterise chính thức gia nhập lĩnh vực hạ tầng hàng không thông qua việc thành lập Công ty TNHH Cảng hàng không Masterise với vốn điều lệ ban đầu 29.300 tỷ đồng.
Doanh nghiệp này được thành lập ngay sau khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tại Bắc Ninh – dự án không sử dụng ngân sách Nhà nước, có tổng mức đầu tư hơn 196.000 tỷ đồng. Sau đó, Masterise tiếp tục tăng vốn điều lệ lên hơn 35.200 tỷ đồng, cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng về năng lực tài chính nhằm đáp ứng yêu cầu vốn chủ sở hữu và huy động các nguồn vốn hợp pháp cho dự án quy mô lớn.
Sun Group cũng đang gia tăng hiện diện trong ngành hàng không với chiến lược phát triển hệ sinh thái khép kín. Tập đoàn này đã thành lập Công ty TNHH Cảng hàng không Mặt Trời Phan Thiết, đồng thời ra mắt hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways.
Dự kiến đến cuối năm 2026, Sun PhuQuoc Airways sẽ vận hành khoảng 25 tàu bay, mở rộng mạng bay nội địa và quốc tế. Doanh nghiệp được kỳ vọng hưởng lợi từ việc Phú Quốc đăng cai APEC 2027 cũng như kế hoạch mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, qua đó tăng cường kết nối du lịch và thu hút dòng khách quốc tế chất lượng cao.
Ở mảng vận tải hàng không, thị trường ghi nhận sự tái cấu trúc và trở lại của nhiều hãng bay. Vietravel Airlines đã tiếp nhận tàu bay sở hữu đầu tiên và tăng vốn điều lệ lên 2.600 tỷ đồng sau khi T&T Group trở thành cổ đông chiến lược. Bamboo Airways, sau giai đoạn thu hẹp quy mô mạnh, đang từng bước ổn định hoạt động dưới sự tiếp quản của Tập đoàn FLC, dù quy mô khai thác hiện vẫn còn hạn chế.
Không chỉ doanh nghiệp trong nước, ngành hàng không Việt Nam còn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài. Theo Bloomberg, AirAsia đang đàm phán mua cổ phần Vietravel Airlines, mở ra khả năng tập đoàn hàng không giá rẻ hàng đầu Malaysia quay lại thị trường Việt Nam sau nhiều lần lỡ hẹn.
Bên cạnh vận tải hành khách, chuỗi giá trị ngành hàng không cũng đang được mở rộng với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp mới trong lĩnh vực dịch vụ mặt đất và hàng không chuyên biệt. Gần đây, Tập đoàn Crystal Bay đã thành lập Công ty cổ phần Crystal Bay Airlines với vốn điều lệ 300 tỷ đồng, hướng tới mô hình bay thuê chuyến phục vụ hệ sinh thái du lịch nghỉ dưỡng của tập đoàn.
Tại Đồng Nai, Công ty cổ phần Hàng không LOTHA cũng được thành lập, dù có quy mô vốn khiêm tốn nhưng phản ánh xu hướng ngày càng nhiều doanh nghiệp muốn tham gia vào các phân khúc ngách của ngành hàng không.
Năm 2025, tổng lượng khách quốc tế đi và đến Việt Nam đạt khoảng 46,2 triệu lượt. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán SHS, Việt Nam đã vươn lên trở thành thị trường hàng không lớn thứ 8 khu vực châu Á – Thái Bình Dương vào năm 2024, với tốc độ tăng trưởng 121% trong vòng 10 năm. Đây là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu đón 150 triệu lượt khách và tiến tới 200 triệu lượt khách vào năm 2040.
Tuy nhiên, cùng với triển vọng tăng trưởng là áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Thị phần hàng không nội địa hiện vẫn chủ yếu do Vietnam Airlines và VietJet Air chi phối, trong khi các hãng như Bamboo Airways, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways đang nỗ lực mở rộng thị phần thông qua tái cấu trúc, tăng vốn và tận dụng lợi thế từ hệ sinh thái phía sau.
Bên cạnh đó, các hãng hàng không Việt Nam còn phải cạnh tranh với những tập đoàn hàng không lớn trong khu vực và thế giới như Emirates, Singapore Airlines, Qatar Airways, Korean Air hay Turkish Airlines – những doanh nghiệp đang đánh giá Việt Nam là thị trường giàu tiềm năng. Giới chuyên gia nhận định, việc doanh nghiệp tư nhân gia tăng hiện diện sẽ vừa tạo động lực đổi mới, vừa buộc các hãng hàng không phải tối ưu hóa đội bay, nâng cao chất lượng dịch vụ và tập trung khai thác các đường bay có biên lợi nhuận cao, đặc biệt là các tuyến quốc tế.
Xem thêm: